HƯỚNG DẪN PHỔ NHẠC

QUÁ TRÌNH PHỔ NHẠC MỘT BÀI THƠ

Phạm Quang Tuấn (đọc trước Nhóm Yêu Nhạc Sydney 1999)

Trong bài bác này có tương đối nhiều điểm đi trở lại những cơ chế thông thường của nghệ thuật viết ca khúc. Nhạc lý căn uống bạn dạng dạy dỗ viết thế nào cho vừa cùng với lỗ tai của đa số thính giả tây phương thơm hoặc tây-hoá: đề nghị (hay nên) bao gồm bố cục (form) khuôn mẫu mã, câu nhạc cân nặng pmùi hương, quy trình hòa âm thân quen, tách mọi quãng (intervals) được biết trái tai, về chủ âm và perfect cadence xuất xắc không nhiều ra là imperfect cadence làm việc cuối đoạn, v.v. ngay khi hồ hết nhạc sĩ viết ca khúc theo trực quan, không học định hướng cũng tuân thủ theo đúng gần như cơ chế này, dù đôi lúc chần chừ là bản thân có tác dụng vậy, bởi vì họ sẽ thấm nhuần bọn chúng một giải pháp vô thức (unconsciously) sau khoản thời gian nghe nhạc ít nhiều từ bỏ bé dại (tương tự như không hề ít bạn có tác dụng thơ mà không còn học tập tới các cơ chế của khí cụ bằng trắc, quy điều khoản lục chén bát, thơ tám chữ, thơ Đường, v.v. bởi vì sự thấm nhuần các quy lao lý vào vô thức). Dĩ nhiên, ví như vâng lệnh các luật lệ thông thường thì ta đang làm nhạc mau lẹ cùng dễ dàng nghe hơn!

Trước hết xin nhấn mạnh vấn đề rằng chủ đề bài bác này chưa hẳn là "làm cho cố làm sao nhằm phổ nhạc một bài xích thơ", mà là "quá trình phổ nhạc một bài xích thơ", Có nghĩa là kể lại và nhấn mạnh vấn đề các cái lần dò, quờ quạng trong những khi làm một phiên bản nhạc. Dĩ nhiên mỗi người có một bí quyết làm nhạc khác nhau và mỗi bài xích tất cả một quá trình khác nhau, đề nghị quan yếu tổng quát hóa được, hi vọng những người dân viết nhạc không giống trên đây cũng sẽ mang lại chủ ý để chúng ta đàm đạo. Bản nhạc mà lại tôi đang nói về là bài xích Dạ Khúc (thơ Thanh Tâm Tuyền).

Dạ Khúc

Anh sợ phần nhiều cột đèn đổ xuống Rồi dây điện cuốn mang họ Bóp bị tiêu diệt các hy vọng Nên anh dìu em đi xa

Ði đi chúng ta mang lại công viên Nơi anh sẽ hôn em đắm say Ôi môi em như mật đắng Nlỗi móng sắc thương đau Ði đi anh gửi em vào tiệm rượu Có một chút Paris Ðể anh được làm thi sĩ Hay nửa đêm Thành Phố Hà Nội Anh là thằng điên khùng Ôm em vào tay mà lại sẽ lưu giữ em ngày tiếp đây Chiếc kèn hát mãi than van Ðiệu nhạc gầy níu nhau tuyệt vọng Sao tuổi tphải chăng vượt bi hùng nlỗi nhỏ đôi mắt khó chịu Sao tuổi trẻ thừa ai oán như bàn và ghế ko bầy

Thôi em hãy vực dậy fan bán sản phẩm đã ngủ sau quầy anh gửi em đi trốn phần nhiều dày vò ngày mai

CẢM HỨNG

Nguồn cảm hứng làm bài này là bài bác nghị luận về "Thơ Jazz" của Hoàng Ngọc-Tuấn trong đó anh nói đến vẻ jazz vào thơ, nhất là thơ Tkhô nóng Tâm Tuyền. Ngồi bên trên xe pháo lửa Lúc đi làm về, tôi hiểu phần nhiều câu thơ TTT mà HNT viết lại, ngân nga theo phong cách jazz với cảm thấy... jazz thật! Sau đó tôi đi tìm đọc đa số bài thơ không giống của TTT cùng lựa chọn bài Dạ Khúc nhưng trước kia Phạm Ðình Chương vẫn phổ nhạc (tuy vậy tôi lưỡng lự bạn dạng này cho tới sát đây). Ý tưởng có tác dụng bạn dạng nhạc lởn vởn vài tháng, trộn với ý tứ về số đông bạn dạng nhạc không giống, từng buổi tối khi ngồi trên xe cộ lửa về nhà (xe pháo lửa đi làm việc thì vẫn phải dùng để làm đọc báo chí cùng báo cáo) nhưng mà không ngủ gật vì chưng vượt stress.

Bạn đang xem: Hướng dẫn phổ nhạc

Bài thơ của TTT là một trong những bài lạ và phản quy ước về cả âm điệu lẫn ý tưởng phát minh, cùng với gần như câu trúc trắc, khó nghe, đầy vần trắc, với đa số hình hình họa ko "đẹp" chút nào:

... Những cột đèn đổ xuống Và dây năng lượng điện cuốn đem họ Bóp nghẹt các mong muốn...

với theo đó ý định về các đường nét chính của nhạc thành hình trong đầu:

1. Phải có âm điệu jazz/blues, với phần đông bán cung (semitone), phần nhiều ngày tiết tấu (rhythms) pchờ khoáng, đa số nhịp chỏi (syncopations) với các gửi giọng (modulations) 2. Phải biểu đạt sự băn khoăn, tự khắc khoải trong bài thơ qua âm điệu 3. Phải gột vứt các ước lệ của ca khúc tân nhạc toàn nước để lột được ý thức của thơ tự do thoải mái. Tôi mong mỏi rằng âm điệu trúc trắc của bài thơ cũng yêu cầu được dịch ra bởi một điệu nhạc trúc trắc, không ước lệ. Một đưa ra quyết định mau chóng của tớ là bắt buộc tách một huyết tấu đa số đặn, dùng nhiều modulations (gửi giọng) và tránh giảm về nhà âm tiếp tục. Cuối thuộc, bài bác này sẽ không về nhà âm lần làm sao cả, trong cả Khi xong xuôi.

DỰNG DÀN

lúc làm cho một bài xích nhạc, tôi luôn luôn luôn search một chiếc melodic contour Tức là mẫu dáng vẻ phệ (sự lên xuống) của giai điệu, để tránh sự lên xuống lộn xộn theo lốt mà lại ta thấy trong vô số ca khúc Việt Nam. Cái contour này rất có thể ko định sẵn từ trên đầu, mà lại vào óc tôi luôn luôn luôn thấp thỏm kiếm tìm một contour thích hợp trong lúc khai triển điệu nhạc. Với một bài thơ thì có thể bao hàm điểm cao và phải chăng rõ ràng mà lại ta rất có thể tựa vào nhỏng những chiếc đinch để vẽ chiếc contour sót lại. Chẳng hạn

...Bóp bị tiêu diệt hầu hết hy vọng

tôi thấy trường đoản cú khá sớm là 1 trong những điểm yêu cầu xuống thiệt tốt, ko đa số vày vết nặng trĩu, hơn nữa bởi vì ý "bóp bị tiêu diệt hy vọng". Tương từ bỏ,

...Ôm em vào tay nhưng vẫn lưu giữ em ngày sắp tới tới

tôi thấy tức thì là 1 điểm cần vút lên cao ko mọi vày nhị lốt sắc cuối câu, Ngoài ra bởi nó là 1 trong câu nhiều năm, liên tục với đắm đuối nhất trong bài.

...Nơi anh đang hôn em đắm đuối

cũng rất có thể làm cho cao điểm, mà lại nó cho tới hơi thừa nhanh chóng trong bài bác thơ. Có lẽ say mê thì đề nghị tạo ra một sự khoái lạc.

Chiếc kèn hát mãi than van Ðiệu nhạc ốm níu nhau hay vọng

là nhị câu cực kỳ đặc biệt vì nhạc tính của chính nó, với vì vậy cũng cần được nhấn mạnh vấn đề nhạc tính kia một bí quyết làm sao kia. Và

Ôi môi em như mật đắng Nlỗi móng nhan sắc thương thơm đau

cũng có một kịch tính cần được nhấn mạnh bằng điệu nhạc, tuyệt nhất là ngơi nghỉ chữ "thương thơm đau". (Trong bạn dạng phổ "Dạ Tâm Khúc" của Phạm Ðình Cmùi hương thì ông về công ty âm ở trong phần này một bí quyết khôn cùng hài hòa và hợp lý.)

*

Ðó là đa số ý chủ yếu vào bài xích, tuy vậy không hẳn là tôi nghĩ ra tất cả hầu hết ý đó rồi new bắt đầu viết bạn dạng nhạc. Sự thực thì điệu nhạc với mọi ý bao gồm nói cách khác là cách tân và phát triển tuy nhiên song, mà lại đa số ý kia mở ra hơi sớm trong quy trình viết bạn dạng nhạc với tác động các lên phần còn sót lại của bản nhạc.

BỐ CỤC

Bây giờ kể tới form của bản nhạc, Tức là kết cấu giỏi phương pháp phân chia đoạn của chính nó. Nhạc Việt Nam thường xuyên xuất xắc theo kết cấu ABA. Bài thơ của TTT có thể chia thành cha đoạn, đoạn đầu 4 câu:

Anh sợ gần như cột đèn đổ xuống Rồi dây điện cuốn mang họ Bóp chết phần đông hi vọng Nên anh dìu em đi xa

Ðoạn thân hơi nhiều năm (16 câu) thì cần sử dụng một kiểu dáng thoải mái pđợi bí, rồi đoạn cuối gồm 4 câu:

Thôi em hãy vùng dậy người bán sản phẩm vẫn ngủ sau quầy anh đưa em đi trốn phần đa dày vò ngày mai

tuy vậy tôi ra quyết định bỏ đoạn cuối bởi thấy ý nó vượt ước lệ, ko phù hợp với niềm tin toàn bài bác (thoạt tiên tôi sẽ phổ nhạc đoạn đó cùng ghi chú là "optional laundrymaid ending" - chấm dứt sến sử dụng hay không tùy ý - cơ mà anh bạn Mai Anh Tuấn sống Canada khuim bỏ). Tôi cảm giác để bản nhạc kết thúc lơ lửng ở chỗ 2

Sao tuổi tthấp thừa buồn nlỗi bàn và ghế không bè đảng...

thì tương thích hơn. Vậy còn sót lại là nhị đoạn 4 câu + 16 câu, một hiệ tượng siêu rảnh rỗi. Một nhạc sĩ tự tin rộng rất có thể chuẩn bị có tác dụng nguyên bạn dạng nhạc theo hình thể nhàn kia, nhưng lại vì hãy còn những ý thức câu nệ bề ngoài đề xuất cuối cùng tôi quay lại thể AB (đề cập lại 1 lần phải thành ABAB).

CHI TIẾT - ÐOẠN MỘT

Câu đầu

Ðến lúc ngồi viết xuống điệu nhạc thì câu trước tiên thường xuyên là câu nặng nề duy nhất. (Câu đầu tiên là câu nhạc trước tiên mình viết ra, chứ không hề cứ là câu đầu tiên vào bài). Sau Khi kiếm được một câu đống ý bản thân thì Việc khai triển nó hơi tiện lợi, chỉ cần sử dụng một trong những chuyên môn có sẵn.

Câu đầu đề xuất phù hợp hợp với phần nhiều chủ ý đã định sẵn (điệu nhạc trúc trắc, không ước lệ) cùng cần mang trong mình 1 vẻ mới mẻ cùng mạnh mẽ làm sao kia để triển khai cho khách hàng hăng hái knhì triển. Dĩ nhiên là sự tăng lên giảm xuống của nó cũng bắt buộc tùy ở trong một trong những phần như thế nào vào vệt của lời thơ (tuy nhiên lời rất có thể sửa giỏi đảo lộn).

Trong bài bác này thì nhị câu đầu của bài thơ:

Anh sợ hãi đông đảo cột đèn đổ xuống Và dây điện đã cuốn rước bọn chúng ta

khôn cùng quan trọng, do nó giới thiệu một hình hình ảnh rất lạ mắt, rất hiếm thấy vào thơ ca, và có thể nói rằng là nó "mix the tone" đến toàn bài (vào Dạ Tâm Khúc, Phạm Ðình Cmùi hương vứt hẳn nhị câu này chắc hẳn rằng vì chưng thấy hình ảnh đó ko "đẹp"). Rõ ràng là hai câu này nên một giai điệu mới mẻ, mạnh khỏe, trúc trắc, dramatic.

Tôi đang phân tách với vài câu như sau (mà lại số điệu chỉ nghĩ mà lại không ghi xuống thì rộng những lắm):

*

Ðiệu này tôi nghĩ là khỏe mạnh (vì dùng mọi khoảng cách lớn), tuy nhiên thang âm E-B thừa hồn nhiên, trong sạch, giản dị. Thêm vài ba cung cấp âm mang lại có vẻ jazz:

*

thì thang âm D#-E-A#-B lại có vẻ như vượt mượt, cliché, pseudo-jazz, thấp chi phí. Sau đó tôi demo thang âm E-F-B:

*

cùng nhận ra cực kỳ vừa lòng, có lẽ bởi vì bao gồm tritone F-B nghe chói tai cùng không nhiều thấy. Sau vài nghiên cứu nữa tôi tạm dừng ở

*

với tiếp nối vài ba tuần thì lại thay đổi thành

*

Với 3 acciđentals vào toàn bô 5 cung, trong các số ấy có tritone F-B, tôi nhận định rằng điệu này toàn diện tinh vi với mớ lạ và độc đáo, với Mặc dù chói tai tuy vậy vẫn uyển chuyển cùng không thực sự tức giận dựa vào đều leading tones D#, A#. Ðiều bất ngờ là cung F khiến cho nhà âm nhỏng gửi từ E sang trọng C (vì tritone kéo ta về thích hợp âm C), cơ mà bởi vì là câu đầu đề nghị có thể xem như là bài hát sẽ ban đầu ở giọng C rồi vẫn gửi lịch sự giọng E. Ðiều này đưa tới phần đa hoà âm yêu thích rộng.

Xem thêm: Hướng Dẫn Ép Sói Đỏ - Hướng Dẫn Cách Chế Tạo, Hồi Phục Sói Tinh

Tuy nhiên thực ra tiến triển ko logical cùng tuần tự nlỗi vậy! Tôi còn loằng ngoằng thử nghiệm tương đối nhiều ý không giống xin miễn nói ra trên đây, thí dụ:

*

Climax

Ðến câu 3

Bóp chết những hy vọng

thì, nhỏng đã nói, tôi hy vọng tất cả một chiếc gì thiệt kịch tính. Tôi bèn mang đến điệu nhạc dancing một tritone (3 tones), từ bỏ E xuống A#. Ðây là cú khiêu vũ cực nhọc độc nhất vô nhị vào âm nhạc, mà chắc rằng không có ca sĩ thương mại nào rất có thể hát được đúng đắn, và nghe lạ lẫm thì khôn cùng chói tai. Trong tân nhạc đất nước hình chữ S giống như không tồn tại bạn dạng nào khiêu vũ điều đó (trừ quãng khiêu vũ bậc IV về leading tone (VII trưởng) là 1 trong resolution tương đối thường). Sự thực thì từ bỏ F lên B sống câu đầu cũng chính là tritone, nhưng bởi cung B đã có hát ngay trước đó đề xuất ko cực nhọc vào trở lại lắm. Tôi cũng đảo lộn sản phẩm công nghệ tự chữ với sửa lời câu thơ để cung A# tritone gai góc kia trùng cùng với chữ "nghẹt" trong bóp nghẹt (nuốm vày chữ "vọng" vào hy vọng):

Mọi mong muốn bị bóp nghẹt

Giải toả

Tôi cảm giác sự trúc trắc nhìn trong suốt đoạn đầu như thế là sẽ đủ và buộc phải giải vây, với giải toả nó bằng cách đi lên một câu dịu cùng êm (Mặc dù vẫn ko về công ty âm E cơ mà về F#):

Nên anh dìu em ... đi ... xa

Tại sao F# sinh hoạt "đi xa" cho 1 cảm xúc khoan khoái? Lúc có tác dụng nhạc thì tôi chỉ theo trực giác dẫu vậy sau đây quan sát lại mới thấy rằng cảm xúc kia là vì sự hoá giải về lại F# của cung "nghịch" F natural khôn xiết chướng tai đó đã nằm trong tiềm thức từ đầu bài bác. Ðến trên đây thì điệu nhạc trngơi nghỉ thành:

*

Khai triển

Vì nhạc là một trong sự chuyển động, cần chẳng thể vượt đơn giản và giản dị, thừa ngắn thêm, quá hấp tấp. Một bức ảnh chnóng phá rất có thể hưởng thụ bằng cách nhìn đi nhìn lại cả tiếng, còn một bản nhạc quá ngắn (nhỏng đoạn trên) thì ko, vì chưng không thính đưa nào hy vọng nghe đi nghe lại một bài bác cả tiếng. Do đó bắt buộc knhị triển mang lại lâu năm ra, bằng cách dùng repetitions (láy) cùng variations (láy với thay đổi). Trong version cuối, phần lớn chữ "anh sợ" cùng "cuốn mang chúng ta" được kể lại, với "bắt buộc anh dìu em" nói lại 2 xuất xắc 3 lần:

Nên anh dìu em Nên anh dìu em Nên anh dìu em dìu em đi ... xa

Bên cạnh đó còn buộc phải chuyển đổi ngày tiết tấu để rời sự đều đều bi thương tẻ thường trông thấy trong vô số phiên bản nhạc, nhất là nhạc đất nước hình chữ S. Trong bạn dạng này, tôi ao ước gồm có notes ngân dài, nlỗi tiếng trumpet ngân nga khóc thét, hồ hết nhịp chỏi đẫn đờ.

Những sự knhì triển với biến đổi này có khi có tác dụng cùng rất lúc suy nghĩ ra điệu nhạc cnạp năng lượng bạn dạng, gồm lúc có tác dụng một vài ngày sau đó.

CHI TIẾT - ÐOẠN 2

Câu sau đưa trường đoản cú E minor sang G major để chuyển màu sắc:

Ôi môi em nhỏng mật đắng

rồi gửi xuống một chào bán cung (A#) nhằm nhấn mạnh chữ "tmùi hương đau":

Nlỗi móng sắc thương đau

Sự chuyển đổi khá dramatic này còn có tính năng làm tín đồ nghe chờ mong một chiếc gì xảy ra, khiến tôi bắt buộc tiếp diễn bằng

Ði đi anh đưa em vào quán rượu

nhỏng vào bài xích thơ, nó vượt phản nghịch công dụng cùng tạo ra anticlimax (vày ý tương tự như lời quá hiền đức lành). Do kia tôi cần nối luôn vào climax đã định trước:

Ôi anh nlỗi thằng khùng điên Ôm em trong tay nhưng lưu giữ em nhớ em ngày chuẩn bị tới

Chữ "nhớ em" được kể lại nhằm tăng vẻ kịch tính (dramatic) cùng làm cho tới tấp, chđọng trọn vẹn không cần thiết mang lại điệu nhạc.

Sau dòng climax kia thì điệu nhạc cần phải rút lại, đi xuống và tắt dần sống bên dưới thấp:

Sao tuổi trẻ vượt ảm đạm Sao con đôi mắt hờn giận...

Tóm tắt thì nói theo một cách khác rằng tôi sẽ bắt lời thơ buộc phải đổi khác theo điệu nhạc (lên xuống) cùng sự tiến triển của ý nhạc.

DỌN DẸP

Viết tới kia thì tôi thấy giai điệu gồm nhì phần AB như thế là đầy đủ, vả lại tránh việc nối thêm gì nữa sau cái thê thảm của "sao con mắt giận dỗi...". Tôi bèn quay trở về viết thêm một lời nữa cho phần A nhờ vào câu

Ði đi anh gửi em vào cửa hàng rượu Có một chút Paris Ðể anh được thiết kế thi sĩ Hay nửa đêm Hà Nội

Việc này khá tiện lợi, chỉ việc thu xếp lời thư lại tí chút. Có tía vị trí điệu nhạc nên xuống thấp thì trong thơ cũng có thể có cha chữ là "tiệm rượu", "được làm" với "Hà Nội". Chữ Hà Nội Thủ Đô lại sinh hoạt cuối đoạn, nlỗi điệu nhạc yên cầu, thật là tiện! Dùng hồ hết vị trí kia để "đóng đinh", tôi thu xếp lại lời và độn thêm vài chữ:

Anh thốt nhiên muốn được làm thi sĩ Muốn nắn trong tiệm rượu bi thương tra cứu chút dáng Paris Tìm chút ít dáng Paris và anh tìm nửa đêm Hà nội...

AFTERTHOUGHTS

1. Sau Lúc hát test bạn dạng nhạc, NS Hoàng Ngọc-Tuấn ý kiến đề nghị nốt E cơ mà tôi cần sử dụng ở "sẽ" vào "sẽ cuốn nắn đem bọn chúng ta" lần 2 biến đổi F bởi nốt F sẽ là dòng "đinh" của giai điệu và yêu cầu được nhấn mạnh vấn đề thêm (trong version cuối tôi vẫn theo kiến nghị này). Sự căng thẳng của cung F natural cùng sự hoá giải (resolution) nó về cung F# sinh sống chữ "đi xa" sau đây tôi thấy là một trong những nguyên tố khôn xiết đặc biệt quan trọng trong giai điệu.

2. Sự trí tuệ sáng tạo không hẳn là trọn vẹn bởi suy đoán, vì chưng hầu như tiêu chuẩn chỉnh thẩm mỹ và làm đẹp nhiều khi phía bên trong tâm thức với ko được nguyên tắc hóa (formalised). Tuy nhiên, sau khoản thời gian sáng chế, ta bắt buộc sử dụng đầu óc suy luận khách quan nhằm cẩn thận kỹ lại từng điểm của tác phẩm coi ta sẽ thiếu thốn sót vật gì đặc trưng không, cùng nhằm học hỏi và giao lưu đến lần sau.

3. Thường đến một lúc như thế nào kia thì nhạc điệu đông lại (freeze) vào óc của fan có tác dụng nhạc, cực nhọc thể làm sao sửa đổi được, như hình ảnh một người thân trong gia đình. Tôi cho rằng đó là một giới hạn to của người viết nhạc với có lẽ rằng cũng chính là công năng của music cùng thẩm mỹ và nghệ thuật nói chung. Người viết nhạc cơ mà có chức năng phá tan vỡ được chiếc xiềng xích của điệu nhạc trong đầu mình thì sẽ làm cho được rất nhiều phiên bản nhạc đặc sắc hơn.