THÔNG TIN VỀ DỰ ÁN FORMOSA

*

Đề cập đến vụ vi phạm của Formosa tại Hà Tĩnh, nhiều cơ quan báo chí đã nêu trách nhiệm cá nhân của lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh khi cấp phép và vận hành dự án. Để rộng đường dư luận, Báo Đại biểu Nhân dân đã có cuộc trao đổi với Đại biểu Quốc hội Võ Kim Cự - nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh xung quanh nội dung này.

Bạn đang xem: Thông tin về dự án formosa

“Lựa chọn và cấp phép đầu tư cho Formosa là đúng đắn”

Ông có lý giải khi Hà Tĩnh chọn Formosa vì nhà đầu tư này đồng ý đầu tư cả ba ngành cảng biển, thép và điện. Xin ông cho biết ba ngành này có nằm trong quy hoạch của Chính phủ trong Khu Kinh tế Vũng Áng hay không?

Thời điểm năm 2007 - 2008, chúng ta đang có chủ trương kêu gọi đầu tư vào các lĩnh vực quan trọng của đất nước như luyện thép, sản xuất điện và cảng biển. Lúc bấy giờ có Formosa cùng một số nhà đầu tư lớn khác muốn lập dự án, xây dựng nhà máy tại Vũng Áng.

Tuy nhiên, các nhà đầu khác chỉ chuyên về thép, không có đầu tư cảng biển, nhiệt điện, thậm chí, có nhà đầu tư còn yêu cầu cấp cả mỏ sắt Thạch Khê, riêng Formosa cam kết sẽ làm luyện thép, cảng biển, đầu tư nhà máy điện.

Với mong muốn lựa chọn một nhà đầu tư đa ngành, chúng tôi đã nghiên cứu kỹ Tập đoàn Formosa và thấy rằng Tập đoàn này đã đầu tư nhiều nhà máy nhiệt điện tại một số quốc gia. Đây là nhà đầu tư có năng lực tài chính, năng lực luyện thép, đồng thời họ cũng đã đầu tư nhiều cảng biển, cảng nước sâu trên thế giới.

Hơn nữa, thời điểm năm 2007 là lúc mà chúng ta đang rất cần điện, thép cho phát triển kinh tế, xã hội (Chính phủ dự báo đến năm 2015 - 2017 chúng ta có thể thiếu điện năng cho sản suất và đời sống). Đặc biệt, đó cũng là thời điểm mà chúng ta chưa có cảng biển nước sâu nào mà tàu vài ba vạn tấn có thể cập cảng được. 3 ngành điện, thép và cảng biển vừa là những ngành cấp bách, vừa là yêu cầu cơ bản. Từ những lý do đó, chúng tôi thấy rằng, việc lựa chọn và cấp phép đầu tư cho Formosa là đúng đắn.

Mặt khác, trình tự xem xét, cấp phép cho dự án của Tập đoàn Formosa tại Vũng Áng được tiến hành nghiêm túc, đúng theo quy định của pháp luật. Trong quá trình đó, Hà Tĩnh đã có nhiều văn bản xin ý kiến, có sự tham gia thẩm định của các bộ, ngành liên quan và Chính phủ cũng đã có các văn bản chấp thuận chủ trương, chấp thuận cho Hà Tĩnh cấp phép cho dự án. Ngay cả việc cấp phép cho nhà đầu tư thuê đất 70 năm cũng được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật, có sự đồng ý về chủ trương của Thủ tướng Chính phủ bằng văn bản.

Việc phát triển các ngành điện, thép và cảng biển tại Vũng Áng đều nằm trong các quy hoạch về cảng biển, quy hoạch điện 7 và quy hoạch ngành thép, bảo đảm tính khoa học và chiến lược theo đúng các kế hoạch, quy hoạch ngành.

“Nếu Formosa không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường thì kiên quyết đóng cửa”

Được biết, trên thế giới, việc sử dụng khoa học - công nghệ để giải quyết vấn đề môi trường trong sản xuất thép không phải quá khó. Và thực tế, nhiều nước cũng đã xây dựng các nhà máy thép ngay trong thành phố nhưng vẫn bảo đảm môi trường. Vậy tại sao, Formosa mới khởi động đã gây tác hại môi trường nghiêm trọng? Ở đây, trách nhiệm của nhà đầu tư, trách nhiệm quản lý nhà nước về môi trường như thế nào, thưa ông?

Tôi cho rằng, việc để xảy ra sự cố môi trường biển đặc biệt nghiêm trọng vừa qua, trách nhiệm thuộc về chủ đầu tư. Như tôi đã nói, trình tự cấp phép cho dự án đều đúng theo trình tự, thủ tục và quy định của pháp luật.

Vấn đề nằm ở việc chủ đầu tư đã thực thi không nghiêm chỉnh, không đúng với giấy phép, với Báo cáo đánh giá tác động môi trường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Chính phủ đã có kết luận về nguyên nhân, thủ phạm gây ra sự cố là tập đoàn Formosa và họ cũng đã nhận lỗi trước Chính phủ, trước nhân dân, đưa ra các cam kết để khắc phục sự cố.

Tất nhiên, cũng phải nói thêm rằng, có phần trách nhiệm của các cơ quan nhà nước chúng ta từ các bộ, ngành liên quan cho đến địa phương trong việc giám sát, kiểm tra việc triển khai dự án. Đây là một bài học xương máu. Cũng phải nói thật là chưa bao giờ chúng ta có dự án lớn như thế này.

Đồng thời, các phương tiện kỹ thuật, thiết bị công nghệ phục vụ cho kiểm tra, giám sát cũng còn thiếu. Thực tế, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Tĩnh cũng đã thực hiện các đợt kiểm tra, thanh tra nhưng không phát hiện ra sai phạm, cho đến gần đây thì các anh có nói là thiếu thiết bị công nghệ. Dù nói thế nào thì sự cố xảy ra có phần trách nhiệm của địa phương.

Đây là bài học trong quá trình thu hút và triển khai các dự án đầu tư tới đây chúng ta cần rút kinh nghiệm. Trong đó, phải quan tâm toàn diện từ khâu chủ trương, cấp giấy chứng nhận đầu tư cho đến quản lý đầu tư và hậu kiểm, cả chuỗi này cần phải gắn kết chặt chẽ hơn. Khi đó, sẽ không có sự kiện đáng tiếc xảy ra như vừa qua.

Ông có trả lời với báo chí: “Nếu nhà máy Formosa không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường thì kiên quyết đóng cửa”. Đây là trường hợp xấu nhất nếu xảy ra, ông đánh giá tác động tiêu cực về kinh tế cũng như môi trường đầu tư như thế nào?

Đúng vậy, nếu Formosa không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường thì kiên quyết đóng cửa. Tất nhiên, khi đóng cửa một dự án thì sẽ ảnh hưởng đến kinh tế của nhà đầu tư và của chúng ta, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và cả hệ lụy xã hội, vấn đề lao động, hạ tầng... Dù là tiền của ai thì đó cũng là nguồn lực. Do đó, cần phải có các phương án bảo đảm hiệu quả nhất, ít thiệt hại nhất.

Và dù phương án nào thì phải lấy việc phát triển bền vững, nghiêm túc bảo vệ môi trường sống, làm việc của không chỉ khu kinh tế, mà môi trường chung của tỉnh Hà Tĩnh và cả vùng. Nếu nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết đã đưa ra, cần phải xử lý nghiêm, bảo đảm nhất quán mục tiêu phát triển bền vững.

Không thể phát triển kinh tế bằng mọi giá, mà phát triển phải đi đôi với bảo vệ môi trường, an sinh xã hội. Bảo đảm quyền lợi của đất nước, nhân dân, đồng thời cũng phải bảo đảm môi trường đầu tư, các mối quan hệ quốc tế, phù hợp với các cam kết quốc tế mà chúng ta đã ký kết, tham gia.

Xin cảm ơn ông!

(Theo daibieunhandan.vn)

Ông Võ Kim Cự, nguyên bí thư tỉnh ủy Hà Tĩnh. Ảnh: Võ Hải.

Nguyên Bí thư tỉnh ủy Hà Tĩnh nói việc cấp phép 70 năm cho Formosa là đúng trình tự, tuy nhiên ông thừa nhận mình có phần trách nhiệm trước sự cố môi trường do Formosa gây ra.

- Theo quy định trước năm 2014, cấp tỉnh chỉ được cấp phép cho thuê đất trong 50 năm, nhưng Hà Tĩnh đã cho Formosa thuê 70 năm. Ông giải thích việc này như thế nào?

- Đây là một dự án lớn. Hồi đó chúng tôi đã làm nghiêm túc, căn cứ vào các quy định pháp luật liên quan cũng như quyết định của cấp có thẩm quyền. Cụ thể như quyết định Khu kinh tế Vũng Áng là vùng đặc biệt khó khăn, được hưởng ưu đãi về chính sách của Chính phủ. Nghị định 108 của Chính phủ cũng nêu rõ đối tượng, phạm vi, thời gian ưu đãi, loại nào thì khuyến khích đầu tư tối đa, loại nào thì mức độ.

Các quy định pháp luật liên quan nêu thời gian cho thuê đất các dự án nói chung không quá 50 năm, nhưng với dự án có quy mô lớn, thời gian thu hồi vốn chậm và ở những vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn thì được phép kéo dài thời gian không quá 70 năm.

Xem thêm: 19 Món Ngon Từ Mực, Cách Chế Biến Món Mực Ngon, Hấp Dẫn Cho Bữa Cơm Gia Đình

Formosa có những vi phạm gì

Theo kết luận của cơ quan chức năng, những vi phạm và sự cố trong quá trình thi công, vận hành thử nghiệm tổ hợp nhà máy của Công ty Formosa Hà Tĩnh là nguyên nhân gây ô nhiêm môi trường biển nghiêm trọng, làm hải sản chết bất thường tại 4 tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế.

Đã có 53 hành vi vi phạm về hành chính của Formosa được phát hiện ở các khâu thiết kế, vận hành, xây dựng, thi công…, trong đó nổi lên việc Formosa đã tự ý thay đổi công nghệ xử lý cốc từ xử lý khô sang công nghệ xử lý cốc ướt -là công nghệ phát tán rất nhiều chất thải.

Ngoài ra, dư luận quan tâm đếnnhiều vấn đề khác như: Formosa đượccấp phép đầu tư 70 năm thay vì 50 năm; được hưởng nhiều ưu đãi “trong mơ”; sử dụng lao động “chui” người Trung Quốc…

- Vậy vì sao Thanh tra Chính phủ xác định Hà Tĩnh cấp phép chưa đúng thẩm quyền?

- Ở đây là một quá trình, trước hết cấp có thẩm quyền chấp nhận chủ trương đầu tư, sau đó các bộ ngành cho ý kiến, rồi địa phương làm các bước theo quy định pháp luật, trong đó có bước hoàn thiện việc cấp giấy chứng nhận đầu tư. Sau khi Thanh tra Chính phủ nêu vấn đề, cấp có thẩm quyền đã họp có sự tham gia của các bộ ngành. Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có ý kiến đề nghị tiếp tục giữ nguyên quy định thời hạn là 70 năm và ý kiến này được cấp có thẩm quyền đồng ý.

- Trong 3 tập đoàn mong muốn đầu tư vào Hà Tĩnh, có tập đoàn Tata, vì sao Formosa được chọn?

- Phải nói tới bối cảnh lịch sử, hồi đó đang có chủ trương kêu gọi đầu tư trong lĩnh vực thép, điện, cảng biển. Lúc bấy giờ có 3 tập đoàn lớn của nước ngoài muốn vào Hà Tĩnh, nhưng 2 tập đoàn không làm cảng biển, có tập đoàn yêu cầu được cấp giấy phép khai thác mỏ sắt Thạch Khê, riêng Formosa cam kết sẽ làm luyện thép, cảng biển, đầu tư nhà máy điện.

Với chúng tôi, đây là một cuộc cân não và đã quyết định giữ mỏ sắt để sau này cho con cháu làm. Nghĩa là chấm điểm 3 nhà đầu tư nước ngoài thì Formosa được điểm cao nhất, đạt các tiêu chí để hưởng ưu đãi, trong đó có một tiêu chí là sử dụng trên 5.000 lao động. Chúng tôi cũng phải xin ý kiến Trung ương, chứ không phải địa phương tự quyết.

- Hà Tĩnh nhận dự án của Formosa là để phát triển, tuy nhiên đến nay sự cố môi trường biển đã gây thiệt hại lớn và còn nhiều hệ luỵ khác, đánh giá của ông?

- Đây là sự cố ngoài ý muốn. Đến nay Chính phủ và các cơ quan chức năng đã kịp thời xử lý. Khi Formosa chưa cam kết đền bù thì Chính phủ đã ra văn bản hỗ trợ khẩn cấp cho người dân 4 tỉnh, các bộ ngành đều vào cuộc. Vấn đề hiện nay là sớm ổn định tình hình, nếu cá nhân, tổ chức nào có vi phạm thì xử lý nghiêm, đồng thời không làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư. Điều quan trọng là rút ra bài học để chấn chỉnh trong thời gian tới.

Bài học này không riêng địa phương nào hay nước nào. Đó là một chuỗi vấn đề từ hoạch định chính sách, cơ chế, cho đến tổ chức đầu tư, quản lý đầu tư của tất cả các cấp, sao cho các tiêu chí chuẩn mực hơn. Không chấp nhận phát triển bằng mọi giá, lấy yếu tố chủ thể là con người và môi trường sống của con người làm trọng tâm.

*

Bể chứa nước thải của Formosa Hà Tĩnh. Ảnh: Đức Hùng.

- Với bài học này, trước đây lãnh đạo tỉnh Khánh Hoà từng từ chối dự án thép tỷ đô của Posco, ông nghĩ sao?

- Đây là hai việc khác nhau, không thể so sánh. Ở đây là do dự án thép của Posco không đạt các tiêu chí, mặt khác khi xét thấy các điều kiện không khả thi thì từ chối.

- Formosa không chỉ gây ra sự cố môi trường biển mà còn chôn chất thải nhiều nơi trên đất liền. Hà Tĩnh tính toán gì với khâu xử lý chất thải của Formosa?

- Formosa có một khu đất để xử lý chất thải nằm trong diện tích đất được cấp, bắt buộc phải xử lý trong đó để chịu trách nhiệm. Bản thân tôi nghe chuyện này cũng không đồng tình, đó là vi phạm, phải xử nghiêm.

Việc Formosa đổ thải ra ngoài có nhiều lý do, có thể do người phụ trách xử lý chất thải của Formosa, nhưng cũng có thể do tổ chức, cá nhân hoạt động trên địa bàn. Nếu không có người chấp nhận chở chất thải, chứa chất thải thì làm sao có vi phạm. Do vậy cần làm rõ để xử lý nghiêm các bên liên quan.

- Bên cạnh yêu cầu Formosa khắc phục triệt để các tồn tại, hoàn thiện công nghệ, không để tái diễn vi phạm… cũng có ý kiến cho rằng hệ lụy do Formosa gây ra quá lớn phải xem xét lại, quan điểm của ông?

- Việc này tuỳ cơ quan chức năng, tôi không có thẩm quyền. Quan điểm của tôi, dù phương án nào cũng phải chốt tiêu chí là đảm bảo môi trường cho cả trước mắt và lâu dài, không chỉ Vũng Áng, không chỉ Hà Tĩnh mà cả vùng phụ cận.

Công nghệ như thế nào là do Formosa, nhưng dứt khoát phải là công nghệ tiên tiến, hiện đại, nếu không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường thì kiên quyết đóng cửa nhà máy.

- Là lãnh đạo Hà Tĩnh trong giai đoạn Formosa đầu tư, đến nay ông thấy trách nhiệm gì của mình như thế nào?

- Với bối cảnh như tôi nói ở trên, căn cứ vào quy định pháp luật, về phần thực hiện các thủ tục đầu tư, cấp phép thì tôi đã làm nghiêm túc, đầy đủ quy trình một cách chặt chẽ, không có gì sai. Điều băn khoăn, trăn trở là vì Formosa vi phạm, gây sự cố môi trưởng ảnh hưởng đến đời sống bà con, trong đó có những người thân của mình. Tất nhiên, tôi thấy có phần trách nhiệm của mình, nói là đứng ngoài cuộc thì không phải.

Cá nhân tôi đã kiến nghị với các cấp có thẩm quyền cũng như liên hệ với các tổ chức để tìm những giải pháp hỗ trợ bà con sớm ổn định cuộc sống. Theo tôi, đừng vì sự cố này mà dẫn đến kìm hãm động lực phát triển, làm ảnh hưởng những vấn đề khác. Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, có việc đã xử lý, có việc đang tiếp tục kiểm tra để xử lý theo một cách minh bạch, công bằng.

Giấy chứng nhận đầu tư cho Formosa Hà Tĩnh được cấp như thế nào